SAYILARIN DİLI VAR MIDIR?..  

Genç adam sırılsıklam aşıktı.  

Bağlık bahçelik bir yerde yürüyordu . Aklına sevdiği nişanlısı geldi. Bir kucak elmayı sevdiğine hediye etmek için satın aldı. Yolda yürürken gün görmüş, saçı sakalı ağarmış yaşlı bir adamla karşılaştı .Adam gence sordu. 'Oğlum kucağındaki nedir ?Genç cevap verdi. "Amca , sevdiğime elma götürüyorum." Adam " Oğlum kucağında kaç tane elma var." Genç cevap olarak dedi ki; "Amca,seven sevdiğine götürdüğü şeyi hiç sayar mı? dedi .   

Şâir Fuzulî ne kadar güzel söylemiş ;   Cânımı cânan eğer isterse minnet cânıma, Cân nedir kim ânı kurban etmeyem canânıma...
 Bu ifadeler gösteriyor ki    ister İlâhî aşk,isterse mecazî aşka    meyleden kişi   iddiâsında ciddi olur da  sevgisini sayıya dökmez.. se, davranışlarında samimi olur,sevgide, aşkta,muhabbette  rakamlarla hareket etmez..se gerçek sevgiye ulaşmış olur....
 Öyleyse şu soruya cevap arayabiliriz.

SAYILAR BİZE NE SÖYLER... Din ,Tarih ,Kültür ve Edebiyatımızda sayıların önemi büyüktür .Bazı sayıların uğurlu bazı sayıların ise bize uğur getirmediğini düşünürüz. Bazen telefonumuzun numarasını, kredi kartının şifresini ,hattâ yeni evlenen gençler nikah tarihini bile sayı seçerek yaparlar. Öyleyse sayılar bize ne söyler.? Veya sayıların gerçekten hayatımızda yaşantımızda ve ibadetlerimizde önemi var mıdır? Mesela, tesbih çekerken 33 defa "Allahu Ekber "deme yerine daha az veya daha çok desek ne olur?

Sayılardaki manaların iksiri ve hayatımıza tesiri hakkındaki çalışmamızı siz değerli dostlarımıza arz edelim .Bu yazımız sayıların tarihçesi ve sayılar üzerine yazılan eserlerden ve makalelerden özet olarak oluşturulmuştur. Kültürümüzde üçler ,beşler, yediler ,kırklar  gibi sayılara anlam yüklemeleri hep olagelmiştir. Biz meseleyi basitleştirerek hareket edelim. ( 1)bir sayısı pek çok dinde İlâhiliğin sembolüdür. İslam dininde ise(1) bir Allah'ı temsil eder. Arap alfabesinde Elif biri (1)temsil eder .

İki (2)sayısı hakkında peygamberimiz  "İnsanoğlu yaşlanır ,ancak onun iki (2)şeyi genç kalır, birisi mal hırsı ,ikincisi(2.) yaşama hırsı" buyurulmuştur.  (Müslim) Ayrıca Peygamberimiz (sav) iki (2)şey tavsiye etmiştir. Bal ve Kur'an.(ibn_ Mace) Üç (3 )sayısına gelince, Hristiyanlıkta baba ,oğul, Ruhul Kudüs inancını ifade eder .Bir kısım Alevi inancında Allah Muhammed ve Ali'yi ifade eder. _Yatırlara 3 defa okumak, _Olumsuzlukları defetmek için tahtaya üç defa vurmak ,_Üç İhlas suresi okumak, _Boşanmış kadının 3 ay hayız müddeti beklemesi,( kur'an-ı Kerim 2/ 228) 

Suyu 3 yudumda içmek, _Münafığın (3) alametinin olması, _Başkasının evine girmek için (3 )defa izin istemek gibi,
Dört(4) sayısı, dört  büyük  halifenin varlığına, Hz Ebubekir Hz Ömer Hz Osman ve Hz Ali  Beş(5) sayısı İslam'ın 5 şartına,
Altı(6)  sayısı imanın 6 şartına işaret eder.
Yedi(7 )sayısı _Piramitlerin 7 basamaklı olmasına ,

Yerin ve göğün 7 kat olmasına, _Yerin ve göğün 7 günde yaratılmış olmasına, _Kabe'nin etrafında 7 defa tavaf etmeye, _Safa ile Merve arasında 7 defa gidip gelmeye, _Mina'da şeytana 7 Taş atmağa ,daha sonra bu yedi taşı 3 gün üst üste katlarıyla
(3×7=21)  olarak tamamlamaya, Dünyanın 7 harikasının olduğuna işaret eder.( Tek sayılara önem verilmiştir .1 _3 5_ 7 _9 gibi.)" Allah tektir teki sever " (Ebu Davud) _Hekimlerin tek sayıda hap tavsiye etmesi, _Tek eşliliğin önemsenmesi ve tavsiye edilmesi. _Avrupa'da çiçek buketinde tek sayıya göre buketin hazırlanması gibi söz ve davranış biçimleri bizlere tek sayının önemini vurgular. Yedi(7) sayısına gelince cahiliye döneminde de bu sayı önem arz etmiştir. Kabe'ye asılan "muallakât-ı Seb'a  "denilen Yedi Şiir buna misaldir .
Onbir(11 )sayısı _Hz Yusuf'un rüyada 11 Yıldızı görmesi, (KK,12/4)
Oniki(12) sayısına gelince; _Bir yılın 12 ay olması , 

12 burcun olması ,
bir düzinenin 12 olması,
Gece ve gündüzün onikişer  saat olarak düşünülmesi ,
Hz Musa'nın asâsını kayaya vurduğunda 12 pınar'ın fışkırması ,
Şia mezhebinde 12 sayısına uygun İmam kabul edilmesi gibi... _Ondört(14 )
sayısı tarihimizde önem arz etmiştir .Sultan 1.Ahmet 14. Osmanlı padişahıdır. 14 yaşında tahta çıkmıştır 14 yıl hüküm sürmüştür .
Ondokuz(19) sayısına gelince Müddessir suresi 30 ayette 19 melekten bahsedilir.
Besmele Arapca olarak 19  harften oluşmuştur.  

Yirmiyedi(27) sayısına gelince Kadir Gecesinin  Ramazan ayının  27 günü  olarak düşünülmesi ,27 sayısının önemini belirtir. _40 sayısına gelince ,Türk edebiyatında 40 yiğit ,40 kız ,40 başlı ejderha ,40 gün 40 gece, 40 evliya ,40 katır 40 satır, 40 evin kedisi ,Kırklar Meclisi ,40 Erenler, "Kırkından Sonra azan ,yoldan çıkan iflah olmaz" sözü,  anne karnında çocuğun 40 ar günlük bir süreci geçirmesi,Hz Ömer'in 40. Müslüman oluşu, Peygamberimizin 40 yaşında peygamber oluşu,

 Hz Mûsa'nın Sina dağında 40 gün kalması, Yahudilerin 40 yıl çölde dolaşmaları, Hazreti İsa'nın 40 gün vaaz etmesi, zekatın miktarının kırkda bir olması, Hz Nuh'un tufanının  40 gün 40 gece sürmesi ,40 hadis ezberleyene Peygamber Efendimizin şefaat etmesi, vefat edenlerin 40. gün mevlüdünün okunması ,tasavvufta erbain yani 40 günlük çile çekmek gibi.... _Doksandokuz
(99 )sayısına gelince Esma_ül Hüsna ,yani Allah'ın en güzel isimlerinin sayısının 99 olması ...

Yüz ve ikiyüz (100 ve 200) sayıları hakkında "Eğer İçinizde sabırlı 100 kişi olursa 200 kişiye galip gelirler .(KK,8/66) buna işaret eder. 
Bin ve ikibin sayıları hakkında Kur'an-ı Kerim'de Eğer içinizde sabırlı bin kişi olursa Allah'ın izniyle 2000 kişiye galip gelirler. Ayrıca Bakara suresi 96 ayette "Müşrikler yüz bin (100.000)yıllık uzun ömür isterler "şeklinde bir ifade vardır 5.000 sayısı hakkında Ali İmran suresi 124 _125 ayeti kerimelerde ifadeler vardır. "Evet sabrettiğiniz ve Allah'a karşı gelmekten sakındığınız takdirde onlar ansızın üzerinize gelseler bile Rabbınız nişanlı beş bin (5000)melekle size yardım eder." şeklinde ayeti kerime vardır." Şüphesiz Rabbınızın katında bir gün, sizin saydığınız bin yıl gibidir." ayeti kerimesi kur'an-ı Kerim'in 22 suresinin 47 ayetleridir. Görüldüğü gibi ayet ,hadis, tarih, kültür ve edebiyatımızda sayılarla ilgili pek çok ifadeler vardır.

 Ramazan ayında itikaf ibadetinin on(10) gün olması ,
70 sayısı hakkında ;
"Müşrikler için 70 kez bağışlanma dilesen de Allah onları asla affetmeyecektir" (Kur'an-ı Kerim 9/ 80 )ayet ,
 Yetmişüç(73) sayısı hakkında "ümmetin 73 fırkaya ayrılacağı )
hadisi vardır.

 Bin (1000)sayısı hakkında" Kadir Gecesi  içinde Kadir Gecesi olmayan bin Aydan daha hayırlıdır."(KK,97/3) ayeti kerimesi.... "Mescid-i Haram'da kılınan namazın 100.000 sevabının" olacağına dair hadisi şerif (İbni mace)de zikredilmiştir. "Kim bir iyilik yaparsa ona 10 kat sevap vardır." şeklinde ifadeler vardır. Kur'an-ı Kerim'in Hz Peygamber tarafından uydurulmadığını fakat Allah'ın kitabı olduğunu ifade eden" şayet gücünüz yetiyorsa siz de onun gibi 10 sure getirin." ayeti kur'an-ı Kerim'in 11 suresinin 13 ayetinde geçer. Ayrıca edebî açıdan hadis-i şeriflerde sayılara şu şekilde işaret olunmuştur. "Üç(3) şey vardır ki ciddisi de ciddi, şakası da ciddidir .Onlar nikah, talak ve ricattır." buyurulmuştur.

"Üç (3)şey vardır ki İnsan öldüğünde bile sevabı devam eder .Bunlar; sadakayı cariye (yani çeşme ve okul gibi hayır işleri), faydalı ilimler ,(kitap ve öğrenci yetiştirmek gibi olumlu işler) üçüncüsü de, hayırlı evlattır." "Yedi (7) kişi vardır ki hiçbir gölgenin olmadığı bir günde yani kıyamet gününde Allah onları gölgelendirir," buyrulmuş ve yedi kişinin özelliği şöylece sayılmıştır. Adaletli yönetici, imanlı ibadetli genç, kalbi mescide bağlı kimse, Allah için birbirini seven iki kişi, haramdan yani zinadan uzak olan kimse, gizlice sadaka veren kimse, Allah'ı anılınca gözünden yaş gelen kimse" şeklinde ifade edilmiştir .

Üç beş yedi(3_5_7) gibi sayılar bazen zümre, bazen grup için kullanılmıştır . 
4 ay 10 gün hakkında  "Müslüman bir kadının ölen kocası için 4 ay 10 gün iddet beklemesi gerekir." (KK,2/234) buyurulmuştur. Evlenecek kadın da aranan dört(4) özellikten bahsedilmiş hadis-i şeriflerde, Bunlar mal ,soy güzellik ve din olarak belirtilmiştir (Buhari )
Dört sayısı hakkında hadis-i şeriflerde haram aylarla ilgili olarak Zilkade,  Zilhicce, Muharrem ve Recep ayı 4 ay haram ayı olarak Tövbe suresi 36 ve 37 ayette ifade edilmiştir.

Bayram namazlarının tekbir sayıları, cemaatle kılınan namazın 27 derece sevabının olması ,bir başka hadis-i şerifte "üç(3) kişiden sorumluluk kaldırılmıştır. Uyanıncaya kadar uyuyandan, akıllanıncaya kadar deliden, ergenlik çağına gelinceye kadar da çocuktan" denilmiştir. 70 sayısı ile ilgili olarak Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem" Ben günde muhakkak 70 defa Allah'tan af dilerim ve Estağfurullah derim" buyurmuştur 7_ 70 _700 _gibi rakamlarla pek çok ifadeler görmek mümkündür. Mesela Kur'an-ı Kerim'in 7 harf üzere indirilmesi, _Yapılan bir iyiliğe karşılık bire karşı on veya 70 veya 700 sevap verileceğine dair ifadelerin bulunması, _Kur'an-ı Kerim'deki miras hisselerinde geçen sayılar, 

İslam Ceza Hukukunda geçen had cezalarındaki sayılar veya "diyet tazminatında "  geçen sayılar ayrı ayrı incelenmelidir. Bir hadis-i şerifte "iman yetmiş küsur veya 60 küsur şubedir."(Müslim) buyrulmuştur. Müslim'in  başka bir rivayetinde "Ümmetimden 70.000 kişi sorgusuz bir şekilde cennete girecektir." buyurulmuştur.  Buradaki 70.000 sayısı kesretten, yani çokluktan kinayedir.

 Şu soruları aklımıza getirelim.(1) Allah'ı zikretmek için belli bir sayı var mıdır?  (namazın rekatları veya oruç gibi) peki bunun hikmeti nedir ?Soru(2) sayılarda uğur ve uğursuzluk (buna teşe'üm veya tefe' ül de denir) var mıdır? (3.)soru sayıların sembolize edilmesi hakkında mimaride ve matematikte sayı kullanımı nasıl olmaktadır?  (4.) soru değişik kültür, tarih, edebiyat veya medeniyetlerin sayılara bakışı nasıldır ?

Bunun gibi sorulara cevap vermek için uzun uzun araştırma yapmak ve yazı yazmak gerekir. biz sözü fazla uzatmadan  içinde sayıların (rakamların) kullanıldığı   bir söz ile noktayı 
koyalım. Bizim kültürümüzde bir söz vardır ki kulaklara küpe edilmelidir. Şöyle ki 
"dil bir ,kulak iki, bir söyle,  dinle iki..." denilmiştir...