Ahir Zaman Hadislerinin Müteşâbih Olması

Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in ahir zamanla ilgili pek çok hadisi, müteşâbih kategorisine girer. Müteşâbihlik; bu hadislerin zahiri (ilk bakışta anlaşılan, literal) manasının asıl kastedilen mana olmadığı, bunun yerine teşbih, temsil, mecaz, kinaye ve işaret yoluyla derin hakikatlerin anlatıldığı anlamına gelir.

Bu hadisler doğrudan harfi harfine alınırsa çoğu zaman yanlış anlamalara, hatta sapmalara yol açabilir. Çünkü:

Gelecekteki olaylar, o dönemin insanlarının henüz tam idrak edemeyeceği kadar karmaşık, çok katmanlı ve değişik boyutludur.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), ümmetin her asrına hitap etmek için bazı haberleri kapalı, mecazi ve sembolik bırakmıştır.
Bu üslup, her çağın âlimlerinin o asrın şartlarına göre te’vil yapmasına imkân tanır.

Müteşâbih ifadeler aynı zamanda imtihan unsuru taşır: Kalbi eğri olanlar zahire takılıp yanılır, ilimde derinleşmiş (râsihûn) olanlar ise tevile yönelir ve teslimiyet gösterir. Hadislerin açıkça ve net biçimde söylenmesi, o zamanın insanları için imtihanı bozabilir veya erken dönemde yanlış yorumlanıp fitneye sebep olabilirdi.

Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri, özellikle Şualar risalesinde (Beşinci Şua başta olmak üzere) bu gerçeği çok net vurgular:

“Ahirzamana dair hadislerin ekserisi müteşâbihtir. Kur’ân’ın müteşâbihâtı gibi derin manalara mazhardır ve te’vile muhtaçtır.”

Yani ahir zaman hadislerinin çoğu, Kur’ân’daki müteşâbih ayetler gibi anlaşılmalıdır: Zahir manaya takılıp kalmak yerine, asrın şartlarına, Kur’ân ve sünnetin ana prensiplerine uygun te’vil yapılmalıdır. Bu te’vil keyfî olmamalı, İslam’ın usul ve kaideleri içinde, ilim ehli tarafından yapılmalıdır.

Bu müteşâbih üslup hem bir rahmettir (her asra hitap eder, ilim sahiplerine kapı açar) hem de bir imtihandır (zahire takılanları saptırabilir).

Allah bizleri ahir zaman fitnelerinden muhafaza eylesin, hadisleri doğru anlamayı ve râsihûn’dan olmayı nasip etsin. Âmin.